براہوئی زبان و اونا پاروک آ باتی تا تاریخ

حنیف قلاتی

0

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

ہرا وخت آ کہ نن ہوش آ بسُن تو خف تے ٹی ننا دا ہیت آک تمار، کہ ”براہوئی زبان بھاز مشکل ءُ زبان اسے، اودے ہچ ءُ گرائمر اس اف۔ دا ہیت ءِ پک کننگ کن انگریز اسے نا، دا کرت ہم ننا مون آ تخار کہ، او اسہ ٹین اسے ٹی گڑاس ژل شاغا، پدا ہموفتے سُرفے، داڑان ژل آک شڑنگ شڑنگ کریر، او ارّفے، مگہ نم ژل آتا دا بولی ءِ سرپند مریر ے کہ، او انت پارہ؟ اونا کیب آ سلوک آ بندغ آک پاریر۔ آخا، ژل آتا، دا توارءِ نن ہچ پہہ مفنہ کہ او انت پارہ۔ ورندی ٹی انگریز پارے کہ ہندُن کہ دا ژل آتا توار ءِ، براہوئی زبان ہم ہندن ءُ زبان اسے، اونا ہچ ءُ گرائمر اس اف کہ کس اس اودے خواننگ اٹ ہیل کے، و اودے سرپند مرے۔“

ایلو دا ہیت ءِ ہم بنگُنہ کہ ”براہوئی زبان اٹی اسٹ، ارٹ، مُسٹ آن بیدس مونی پین ہچ ءُ حساب اس اف، مُستی نا کل حساب آتے او ایلو زبان آتیان ہلکنے۔“

دا کل ہیت آتے بھاز وخت اسکان نن گواچنی تکانہ، و تینٹ ہم مخلوق ءِ ہندُن پارسا کرینہ۔

وخت اس کہ زندءِ گڑاس تیر کرین تو ننے پامداری مس کہ، آخا، دا ہیت آک تو دُن افس، انگریز آک تو براہوئی زبان تتون اوار، دا سوب آن امپ و بٹ کرینو کہ نن براہوئی زبان ءِ ہیل کین۔ او ہیل ہم کرینو تے۔ براہوئی زبان اٹ نوشتہ ہم کرینو، وخت اس کہ او وخت آ براہوئی نوشتکار ہم کس متنے، یا اگہ مسنو، تو اوفتا کس ءِ سما متنے۔

معلوم مس کہ، دا کہ پنی کرینو کہ براہوئی زبان بھاز مشکل ءُ زبان اسے، و زو ہیل مفک۔ دا ہیت، اسہ تینا مون ءُ ہیت اسے، اول سر اٹی اسٹ اس کہ دُن پارینے یا لکھانے، پد انا کل نوشتکار آک و پاروک آک بیدس پٹ وپول آن ہمو ہیت ءِ نوشت کرسا یا پارسا کرینو۔ اگہ دا ہیت راست مسکہ تو انگریز آک دُن آسانی اٹ، براہوئی زبان ءِ ہیل کتوسہ، و دُن تو ہر زبان نا ہیل کننگ اول سر اٹی مشکل مریک، گڑا دا ہیت، بیرہ براہوئی زبان تون انتئے تفوک ءِ؟

داڑان گڈ، ہراڑسکان کہ حساب نا بارو اٹ اسٹ، ارٹ، مُسٹ نا ہیت ءِ، دیر ءِ سما ءِ کہ ایلو زبان تا حساب آک یعنی چار، پنچ، شش، و ایلوفک ہم براہوئی زبان آن ہلوک مریر، انتئے کہ مورخ، پولکار و آثار قدیمہ والا چاہندار آتا پاننگ دادے کہ براہوئی بھاز متکن ءُ زبان اسے۔ دا وخت آ ہم بھاز ہندن ءُ لوز اریر کہ اوفتے ٹی براہوئی زبان نا لوز آک ہم اوار ءُ، مُتکُنی نا سوب آن کل مُتکن آ زبان تیٹی خُڑک خُڑک اسہ ڈول اٹ پاننگرہ، اوفتا معنہ غاک ہم کیب کیب اسہ ڈول اریر، پٹ و پول آن دن ءُ لوز بھاز ملک۔

دا ہیت آتا پامداری آن ننے ہم شوق تما کہ نن براہوئی زبان و اونا پاروک آتا بارو اٹ گڑاس پین پٹ و پول کین۔ جاچ و پٹ و پول آن گڈ ننے معلوم مس کہ براہوئی زبان تو جائی بھاز متکن ءِ۔ ہچ بے تاریخ اف، اونا تاریخ نا لنجو (زمزیر) نا گُڈیکو کڑی تو مُتکن آ تہذیب مہرگڑھ و موہنجوداڑو ءِ کٹک۔ ایلو داہم ڈس ملاکہ دنیا ٹی ہچ ءُ زبان اس اف کہ او بے گرائمر مرے، انتئے کہ زبان گرائمر آن جوڑءِ، و گرائمر زبان آن جوڑ ءِ، اگہ اسہ زبان اسے نا بیرہ اسہ بندغ اس زندہ سلوک ءِ، ہمو بندغ بیرہ منہ جملہ تینا زبان اٹ پاہک، تو قدرت نا کانود دادے کہ، ہمو منہ جملہ ٹی ہم گرائمر مریک، داڑے تو تیوی اسہ زندہ ءُ زبان اسے نا ہیت ءِ۔ گڑا نن اخس کہ پٹ و پول کرسا کرینہ ہموخس براہوئی زبان و دا زبان ءِ پاروک آ قبیلہ (خوم) تا بارو اٹ تاریخ نا پنہ غاک ننا مون آ ملنگسا کریرہ۔

ہمو پنہ غاتے ٹی نن داہم خنان کہ فطرت نا کانود تو دادے کہ تاریخ امر کہ مرے او المی ءِ کہ ساڑی مریک، ہچ ءُ مخلوق اس بے تاریخ اف، انتئے کہ گدرینگوک آ دور انا دے، بلکن تدینگوک آ ساہت ہم، کس انا شون تننگ آن بیدس تینٹ تاریخ جوڑ مریک۔

بھازآک براہوئی زبان و قبیلہ غاتا تاریخ نا بناءِ سوراب اٹی براہوئی جدگال نا جنگ آتا زمانہ غان کیرہ، ہرا کہ تاریخ نا رد اٹ بھاز خڑک ءُ زمانہ اسے، ہمو جنگ آتا حوال آک شعر و نظم آتا دروشم اٹ داسہ ہم ساڑی اریر، ہرافک کہ قاضی نور محمد گنجابوئی نا پاننگرہ، ہموفتے ٹی براہوئی قبیلہ نا حکومت نا جوڑ مننگ و بلوچ آتا اولیکو منتظم اعلیٰ میر نصیر خان نوری نا دور انا حالیت، واقعہ غاک، و احمد شاہ ابدالی نا بارو اٹ نو شت آک ساڑی اریر۔ گڑاسے نا خیال ءِ کہ اگہ ہندا براہوئی جدگال جنگ آتا حالیت آک، دا نظم و شعر آتا دروشم اٹ ساڑی متوسہ تو براہوئی قبیلہ نا تاریخ اسُل گم گار مسکہ۔

براہوئی خوم یا قبیلہ ءِ بھاز آ نوشتکار آک ترک نسل آن پارہ، بھاز آک دا قبیلہ ءِ ایرانی، بھاز آک بلوچ آتا ہمو سد خوم آتیان اسہ خوم اس پارہ، ہرا خوم کہ ایلو خوم آتیان مُست ہجرت کرسا ایران نا مش، کوہ البرزنا خڑک آتیٹ آباد مس، ہندا سوب آن اول برزکوئی، پدا بروہی یا براہوئی پنی مس۔ اسہ پڑک اس براہوئی ءِ کوڑد (کرد) پاہک او پاہک کرد قبیلہ براخوئی نا پن بدل مرسا مرسا براہوئی جوڑ مس، اسہ قول اس داہم ارے کہ براہوئی قدیم فارسی لوز اسے کہ، اونا معنہ مش انا بندغ نا ءِ، داہم پارہ کہ دافک مہالو ایران اٹی رہینگارہ، ایران نا بادشاہ دافتیان تنگ مس فارسی ٹی اوفتے پارے ”برو“ یعنی ایران آ ن پیش تمبو، ہندا سوب آن دافتا پن ’برو آن‘ براہوئی جوڑ مس۔

بھاز آک اودے بلوچ قوم انا اسہ قبیلہ اس پارہ، ہرا کہ حلب آن بروک آ عرب آتیان ءِ۔ اوفتا دلیل میر چاکر خان رند انا زمانہ نا شعر آک ءُ کہ او بھاز مُتکن افس، او زمانہ غان مُست ہم تاریخی کتاب آتے ٹی براہوئی خوم انا ڈس داڑے پک ارے۔

مورخ آتا تپہ اس، پاہک کہ مکران بن فارک بن سام بن نوح علیہ ا لسلام آن بار۔ براہوئی خوم انا جد امجد ہم اولیکو گیری نا سے۔ آثار قدیمہ و لسانیات نا چاہندار آتا ٹولی اسے نا گمان دادے کہ دا خوم انا اصل وطن تو، دنیا نا کل آن متکُن آ تہذیب مہر گڑھ، موہنجوداڑو، و، توران (سطح مرتفع قلات) نا انجیرہ، توغو،کشان یعنی ساراوان و جھالاوان نا ربیدگی علاقہ غاک ءُ، آریا خوم ہنداڑے بس اوفتیا جلہو کرے، اوفتے بھس و بومبار کرسا دانگ اینگ تالان کرے۔ او دا ہم پارہ کہ آریا تا بننگ آن مُست 5 ہزار سال آن براہوئی خوم دا علاقہ غاتے ٹی جہی مسنے۔

ڈیوڈ میک الپن پاہک کہ، ”براہوئی پاروک آک ہندوستان آن بروک یعنی دراوڑ افس، بلکن آریا تا زمانہ غان، ہزار آ سال آتیان مُست دا علاقہ غاتے ٹی ساڑی مسنو۔“

’تاریخ ایران‘ نا نوشتوک سید اصغر علی شاہ جعفری 13 میکو پنہ غا نوشتہ کیک کہ:

”دا وخت انا بلوچستان (پاکستانی بلوچستان) نا علاقہ ٹی اسہ پنی ءُ قبیلہ اس آباد ئس، دا خوم براہوتی (براہوئی) نسل انا دراوڑ قوم آن ئس، دا خوم انا بندغ آک ایران اٹی آریا خاہوت آتا بننگ آن مُست ایران نا ہمو علاقہ غاتے ٹی آباد مسوسر۔ داسکان ہمو خوم انا نشانک بلوچستان اٹی ساڑی اریر، خاص وڑ اٹ ربیدہ، زبان، رسم و دود و توہمات آتا رد اٹ او تینا مُتکنی ءِ دا وخت اسکان یات آن دتنو۔“

پولکار ”زون“ احمد خان پیدوار نوشتہ کرینے کہ ”براہوئی قبیلہ مہر گڑھ زمانہ غان تا اینو اسکان مدام ہندا علاقہ غاتے ٹی جاگہی مرسا بسنے۔ آثار قدیمہ نا بھاز آ چاہندار آک دا ہیت آ ہم اسٹ خننگرہ کہ سندھ یعنی بلوچستان نا مہرگڑھ موہنجوداڑ وغیرہ ءِ، پیشن نا بروک آک شونداری نا مزل آسر کتنو، بلکن دا کمال، دا جاگہ نا رہینگوک آ اصل باتی تا کمال ءِ۔ پنی آ بشریات نا چاہندار ”یوری گنگو فسکی“ نوشتہ کیک:

”آثار قدیمہ والا تا شاہدی تیان دا ہیت پک مننگ اٹی ءِ کہ سندھ (بلوچستان) نا تہذیب تینا زمین آ تینٹ جوڑ مرسا کرینے۔“

چاہندار آتا پڑک اس گمان کیک کہ:

”دا علاقہ غاتے ٹی ہرا مُتکُن آ منقش نوشت آک، دُن کہ قلات پندران نا منقش نوشت، سکندر مقدونی نا وخت انا نوشت، اوغانستان اٹی پیلو سرہ نا پن اٹ عبادت گاہ نا مننگ و بگرام شار انا مندر اسے نا پن ہم شالوکیا نا پن اٹ مننگ و پین بھاز آ نوشت، نشانک ملانو، او براہوئی زبان نا ءُ۔ اگہ اونا دا مفروضہ درست مس تو براہوئی خوم مہرگڑھ یا موہنجوداڑو آن ہلیس اینو اسکان مدام ہندا علاقہ غا تیٹی رہینگسا بسنے، نئے او پیشن آن داڑے بروک ءِ، نئے او پین تا علاقہ غا تیا کوزہ کروک ءِ، بلکن دا علاقہ غاک اوفتا جدی میرات آک ءُ۔

زی آ ہیت مس کہ بھاز آ نوشتکار آک براہوئی ءِ ترک پارہ، اوفتے ٹی بلوچستان نا پنی آ مورخ آغا نصیر خان احمد زئی، تاریخ بلوچ و بلوچستان‘ نا مسٹمیکو بشخ اٹی نوشتہ کرینے:

”ایران و ہندوستان نا نیام نا علاقہ غاتے ٹی ”ایپتان تورانی ترک“ سلطنت ”توران یا طوران“ (سطح مرتفع قلات، ساراوان جھالاوان) نا بنداو ءِ تخا۔

گمان ءِ کہ ہندا سوب آن دا علاقہ غاتا پن اول سر اٹی ہمو تورانی سڑدار نا پن انا سوب آن توران پاننگانے، ہرا کہ قلات (ساراوان جھالاوان) نا بنائی گیری نا پن ءِ۔ مننگ کیک دا ہمو زمانہ نا گپ ءِ ہرا زمانہ ٹی، قدرت نا کنڈ آن علاقہ و زبان تا ونڈ کننگ نا وخت ءِ (ہرانا سرجم بھلا بھلا تاریخی آ کتاب آتے ٹی ساڑی ءِ)۔

خیال کننگک کہ ہمو وخت آ براہوئی زبان و علاقہ قلات (ساروان جھالاوان) ہمو تورانی ترک سڑدار نا ونڈ اٹی بس۔ دُن کہ تاریخی پنہ غاتا رداٹ، ارا ایلم مکران و کرمان کہ اوفک، فارک بن سام بن نوح علیہ السلام نا مارک ئسرہ، اوفتے ہمو ونڈ اٹی رسینگا، علاقہ توران نا دیکی و سویلی بشخ آک ملار، ہموفتا پن انا سوب آن او علاقہ غاک، کرمان و مکران نا پِن اٹ پنی مسُر۔ داہم یات تخن کہ تاریخ نا رد اٹ ”کیکان“ ہرا کہ قلات (ساراوان و جھالاوان) نا پن تیان اسہ متکن ءُ پن اسے، او ہم توران آنبار ترکی زبان نا پن اسے۔

پوٹنگر نا خیال ءِ کہ، اسہ زمانہ سے ٹی براہوئی زبان نا پن ”توریہ“ و ایلو دور اٹی تورک مسنے۔ مننگ کیک پولکار آک ہندا ہڑتوم آ پن تے کن پارہ کہ او ترکی زبان نا ءُ، مون آ تخسا براہوئی ءِ تاتار نسل آن پارہ۔ محمد سردار خان بلوچ نوشتہ کیک کہ ”نیامی سطح مرتفع قلات اٹی دا زمانہ ٹی ہم بھاز آ خلق آتا پنک بخارہ، و ترکستان نا پن تون ملرہ، دُن کہ جھالاوان اٹی ”کرخ“ ساراوان اٹی ”مرو“ دا پنک ترک آتا نشانیک ءُ۔

بلوچستان نا پنی آ مورخ میر گل خان نصیر کتاب کوچ وبلوچ نا 21 میکو پنہ غا نوشتہ کیک کہ

”مورخ آک لس وڑ اٹ بلوچ ءِ ایرانی نسل و براہوئی ءِ ترک نسل آن پارہ۔ ولے براہوئی و بلوچ، ہڑتوم آ نسل آک اسُل اوار تمانو، و اسِٹ ایلو ٹی اوار سوار مسنو۔ ہندا سوب آن بیرہ زبان، ہچ ءُ نسل اسے نا بنداو گوندنگ مفک۔“

بس دا ہندا وڑ انا پین بھاز آ حوالہ غاک اریر کہ او براہوئی پاروک آتے ترک آتیان پارہ۔ دافتیان بیدس پین ہندن ءُ گڑاس چاہدار اریر کہ او براہوئی ءِ دراوڑ آتیان پارہ۔ ولے اوفتا دا خیال انا مون اٹی، بھازآ پولکار و مورخ آک نوشتہ کیرہ کہ ”سندھ انا تہذیب آن ہزار آ سال مُست بلوچستان نا مہرگڑھ تہذیب، اسہ بے مٹ ءُ تہذیب اس ئس۔ اوکان پد انا سندھ انا تہذیب آک ہندا تہذیب نا، تالانیک ئسُر۔ مسہ ہزار سال مستر مسیح ٹی ہرا وخت آ دراوڑ آک بلوچستان نا کسر آتیٹ سندھ اٹی سر مسُر، تو ہمو زمانہ ٹی براہوئی قبیلہ غاک داڑے مہالو آن آباد ئسُر، ہنداڑے براہوئی و دراوڑ آتا تعلقداری جوڑ مس۔ معلوم مس کہ براہوئی دراوڑ آتیان اف، بلکن کرن آتیان یکجا مننگ نا سوب آن براہوئی زبان اٹی دراوڑی زبان نا لوز آک اوار تمانو، نن ہموفتے خننہ، پانہ کہ براہوئی قبیلہ غاک یا براہوئی زبان دراوڑ آتا بولی آن ءِ۔ واحد بخش بزدار دا وڑ نوشتہ کیک کہ، ”دنیا نا کل زبانک و کل بندغ آک شرفدار ءُ، ولے دا بارو اٹ دا مفروضہ غاتا جاگہ غا لسانی راستکی تا بنداو آ پٹ و پول کننگ نا فائدہ تینا جاگہ غا پک ءِ۔“

او پین ہم نوشتہ کیک کہ ”دا بارو اٹ لسانیات نا چاہندار آک بھلوکچ اسیٹ تحقیق ہم کرینو، دن تو براہوئی و دراوڑی ٹی منہ ہم ڈول ءُ گڑا تا مننگ آن نمن مننگ مفک، ولے میر عاقل خان مینگل نا سلاہ غانبار جاچ کننگ آن، دا ہیت ہم مون آ بریک کہ بھاز آ گڑاتا اسہ وڑ مننگ آن پد ہم، براہوئی زبان ءِ، دراوڑی گروہ تون اوار کننگ نا بابت بیرہ توڑ، جوڑ، و درازکار مفروضہ غاتے، بنداو جوڑ کننگ نا جاگہ غا بے کنڈ ہلوک بندا آتیا کاریم کننگ نا بھاز گرج ارے۔“ مونی او لکھک کہ، ”گمان دادے کہ براہ، شہی (Barah Shi) ہرادے کہ بھاز تاریخ آتے ٹی براخ، شہی (Barakh Shi) ہم نوشتہ کرینو۔ ہمو براخ ،شہی خاہوت آک، دا زمانہ نا براہوئیک ءُ۔ ہرا کہ اول (Barahkhi) پدا، براخوئی (Barah Khoi) دا وخت آ براہوئی نا پن اٹ پنی ءُ۔ دا مننگ کیک کہ ہمو زمانہ نا براخ، شہی زبان دا زمانہ نا براہوئی زبان مرے۔ ہرا کہ علاقہ ”ملوحہ“ والاتا زبان ئس، زمانہ سے ٹی ملوحہ سطح مرتفع قلات (توران) ءِ پارینو۔

اصل ہیت دادے کہ دُن کہ مہالو پاننگا کہ، بنائی گیری ٹی، زبان و علاقہ غاتا ونڈ انا بارو اٹ مُتکن آ و پوسکن آ مورخ آتا بھلو کچ اسے نا خیال ءِ کہ انسان آتے ہرا وخت آ تینا ودی جا غان پیش تمنگ نا پرمان مس و زمین ءِ اوفتیا ونڈ کننگا، ہندا ونڈ اٹی، ہر اسہ پیش تموک آ ٹولی ءِ اسہ پوسکن ءُ زبان اس ہم تننگا، ہدایت مس تا کہ، ہندا پوسکن آ زبان آتتون، ہر اسٹ تینا تینا علاقہ غاتے ٹی کاہے، آباد مرے۔

علاقہ غاتا ہندا ونڈ و زبان تا ملنگ نا بارو اٹ مسلمان مورخ آتتون اوار اوار، ایلو مذہب آتا مورخ آک ہم، قدیم عہد نامہ و پین بھازآ حوالہ غاتیٹ نوشتہ کرینو، اوفتے ٹی ابن خلدون آنبا ءُ پنی ءُ مورخ و محقق، آرنلڈ۔ جے، ٹائن بی، نا پاننگ داوڑءِ:

”سرزمین سینعار اٹی، بابل نا، ناپورو آ برج انا شیف اٹی زبان تے بشخنگ نا بارواٹ، ہرا افسانہ ءِ بیان کیرہ، زبان آتا، ہندا اختلافی آ افسانہ زندگی نا اسہ راستُکی اس معلوم مننگ اٹی ءِ، ہراکہ اسٹ ایلونا ہت و گپ ءِ سرپند مننگ نا حالیت ءِ ودی کرے، ہر ا کہ تاریخ نا رد اٹ اسہ وڑ اسے ٹی بر جا ءِ، معلوم مرے کہ، عمل آتے جوڑ کروک آنا نقطہِ نظر نا رد اٹ، زبان آتا عطیہ رسول آتا طبعی لائخی تے ٹی اولیکو ودکی ءِ، ہرافتا زی آ دا فرض ءِ کہ او تمامی دنیاءِ ’مذاہب اعلیٰ‘ ناحلقہ بگوش کیر۔“

براہوئی قبیلہ و براہوئی زبان نا مُتکنی نا بارو اٹ زی انا خوانوک آ نوشت آتیان دا گمان تو مریک کہ براہوئی خوم و براہوئی زبان ہمو مُست انا زمانہ نا سے، ہرا زمانہ ٹی علاقہ غاک ونڈ کننگار و زبانک بشخ مسُر۔

ہمو بشخ اٹی، تورانی ترک انا ٹولی ءِ، ہرانا کہ ہیت ءِ نصیر خان احمد زئی تینا کتا ب اٹی کرسا پارینے کہ ”ساراوان و جھالاوان (سطح مرتفع قلات) نا حکومت نا بنداو ءِ، ہمو ٹولی تخانے۔“ ہمو ٹولی نا نسل براہوئی خوم مننگ کیک، و براہوئی زبان ہم ہموفتا زبان ِءہراکہ ہموفتے مِلاسس۔

داہیت ہم چکار خواہک کہ انت براوی یا براہوئی، بیرہ ہمو ہشت قبیلہ ءُ، ہرافتے کتاب آتیٹی، دا وڑ نوشتہ کرینو:

(1)قمبرانی (احمد زئی) (2)ایلتازئی (3)میرواڑی (4)قبراڑی (5)گرگناڑی (6)سمالاڑی (7)قلندر اڑ ی (8) سرمستاڑی۔

خیال دادے کہ دا ہیت ہم مہالو نا ہیت آتیانبار کہ، براہوئی بھاز سختءُ زبان اسے، اودے ہچ ءُ گرائمر اس اف، آنبار تینا مون ءُ ہیت اسے۔ آخوند نا ہندا نوشت ءِ ہم ہموفتا وڑاٹ پد انا کل مورخ آک بے سونج و رونج آن اینو اسکان نوشتہ کرسا کرینو۔

زی انا ذکر مروک آ مفروضہ و پوسکن آ پٹ و پول آتیان تو دا ہیت پاش مننگ اٹی ءِ کہ، براہوئی تو بھاز مُتکن ءُ زبان اسے، و بھاز آ پولکار آتا رد اٹ داڑے نا، یعنی بلوچستان نا و بلوچ قوم انا اولیکو بولی ہندا مسنے۔ اینو ہم بھاز آ قبیلہ غاک ساراوان و جھالاوان آن بیدس ہم پین علاقہ غاتے ٹی جہی اریر، تینے فخر اٹ براہوئی پارہ، و براہوئی ءِ تینا لمئی آ زبان تکرہ، ایلو ہیت داکہ، براہوئی نا بارو اٹ زی آ تو خوانان کہ اوفتا زمزیر نا کاٹم تو مہرگڑھ و ایلو مُتکن آ تہذیب آتتون ملک، تاریخ آن دا ہم شاہدی ملا کہ آریا و، دراوڑ آتیان مُست توغو، انجیرہ، کشان یعنی (ساراون و جھالاوان) قلات ربیدہ ٹی رہینگوک آک ہندا بلوچ آک مرور ہرافتا کہ زبان براہوئی ءِ۔ ایلو داکہ، براہوئی زبان ہمے وخت آن اینو اسکان زندہ و موثر ءُ زبان اسے۔

سوج دا ودی مریک کہ داخس مُتکن آ نسل داخس کم بیرہ ہشت خوم امر مریک، گرج تو دادے کہ مورخ و پولکار آک ڈغاری آ راستُکی تے مون آ تخسا ”ماضی و حال“ انا جاچ ءِ کرسا معلومداری کیر کہ ہمو زمانہ غاتے ٹی بیرہ ہشت خوم براہوئی ٹی ہیت کریرہ ؟ یا اینو پگہ نا براہوئی پاروک آ کل خومک ئسُر۔ المی دادے کہ دا ہیت انا بارو اٹ پین، سونج رونج و پٹ و پول مرے۔

ہفتئی تلار

20:  تاک

P# 2&7

16-22 May 2020

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

Your email address will not be published.