قدرتی گیس اکن پنی ڈیرہ بگٹی نا سفر (03)۔

داڑے ای ئسُٹ کہ موبائل فون دوٹی تولوک ئسُٹ و کنا داپار ایپار نا بندغ آک خرکاو کشسا خاچوک ئسر۔ کنے بیرہ داخس یات ءِ کہ ننکان 2بجہ غا کنا دو آن موبائل بسترہ غا تما و ای تنگان ہناٹ۔

و 4 بجہ غا کنا خنک ہموتم پٹنگار ہراتم ارا کُچک کنا کٹ انا رہی آ جنگ کننگ اٹی ئسر۔ خبر اف دانن اٹی او ہرا جائیداد آ جنگ کننگ اٹی ئسر۔ ولے اوفتا دا بے موقع غا جنگ آن ای سما کریٹ و خلیس آن تینا نت تے مُچ کریٹ کہ دن مف کہ دا جنگ اٹی کنے ہم تین تون اوار کیر۔ و مچ آ غصہ ءِ کنے آ کشر۔ خیر زرس جنگ کننگ آن پد اوفتا نیام اٹی خیر مس و اوفک مُر ہنار و ای ولدا خاچنگ کن نت تے مُریفیٹ۔ کنا خنک لگاسر کہ سہب انا آذانک مسر۔ ای بش مسٹ سہب انا نماز نا تیاری ءِ کریٹ۔ و ارٹمیکو رکعت اٹی جماعت ءِ ہلکٹ۔ نماز آن پد دعا ءِ گونڈ کریٹ کہ خاچنگ نا اولیکو موقع تو جوان گدرینگتو ہندا سوب آن ولدا کاو خاچو۔ ولے مننگ کتو۔ ای ہراتم کَٹ آتیا سر مسٹ تو کنے آن مست منہ بندغ ہموڑے تولوک ئسر۔ باور کیرے کہ کوئٹہ ٹی سہب اتون 10 بجہ غا ہم نمے دن ءُ تازہ دم ءُ بندغ ملپرو دنکہ دا کٹ آتیا 5:30 بجہ غا دا خواجہ غاک گپ شپ اٹی ئسر۔ کنا خیال ئس کہ زرہ سے آن پد دا فک پدی کارہ و ای آرام کیوہ۔ ولے اوفک ہِننگ نا پن ءِ ہلنگ اَلوس۔ داڑتون اوار مولانا بایزید صاحب ہم تینا اُرا غان مدرسہ نا پارہ غا بننگ آ خننگا و دا مجلس نا بشخ جوڑ مس۔ ایلو پارہ غا دوست محمد بگٹی صاحب نا رضاکار و ٹینٹ سروس والا ٹیم سر مس۔ گڑاای پک کریٹ توسٹ کہ سوئی ٹی نن نا تغ 4:30 آ چٹا۔ اخس کہ خاچوئی ئس ہمو ئس۔ بروک آ نن نا انتظار ءِ کروئی تمک۔ مولانا بایزید صاحب مننگ کیک اُرا غان اسہ بے چین ءُ ہروہ اس ہم تین تون ایسوسس مچے تولنگ آن پد پارے اُرا غابر غسل و تیاری کر کہ ولدا نہاری کین۔ مولانا صاحب نا دا ہیت انا دا سوب آن اومیت الو کہ او کنا خیال نا رد اٹ اسہ جاگہ اس ہم سہب اتون 6 بجہ غان مُست غسل و تیاری کننگ تنے۔ مولانا صاحب نا ہیت ءِ رد ہم کننگ کتوٹہ و ای و خاوند بخش مینگل صاحب قیدی تیانبار اونا رند اٹ راہی مسن۔ و تیار مرسا درخت نا سیخا ٹی تولوک مولانا صاحب نا رہی آ بسن توسُن۔

درخت نا سیخا ٹی سہب اتون وختی تازہ غا تہو است ءِ پدین کرے۔ مولانا بایزید صاحب مدرسہ غاتا ویل و خواری تیا ہیت و گپ کننگ اٹی ئس کہ ہندا نیام اٹی اونا اُراغان چا بس۔ اونا مار کل اکن پیالہ غاتیٹی چا شاغا ای اسٹ نا جاگہ غا ارا پیالہ کننگٹ گڑا کنا مزغ کاریم کرے۔ نم حیران مرورے کہ دا چنکا و مُر انگا تحصیل آتیٹی رہینگوک آ بندغ آتا نظر مچ آ پاکستان آٹے۔ مولانا صاحب ہراتم امیر جماعت اسلامی کراچی انجینئر حافظ نعیم الرحمان ءِ داڑا شیف خلک کہ مدرسہ غاتا چندہ مہم کن مچ آ ملک آن مچ مروک آ بندغ آتے کن کراچی نا دفتر اٹی رہینگ نا بست و بند ءِ چٹفنے۔ داعمل ءِ مولانا صاحب مدرسہ غاتتون دشمنی اڈ تس۔ دا ہیت آن کنے اندازہ مس کہ ننا دا ایلمک ننا ہر اسہ عمل آن اخس اثر ہرفرہ۔ خیرہیت و گپ ترند مرسا و شیف تمسا کرے۔ نن ہم خیالداری اٹ ہیت آتے بننگ اٹی ئسن۔ داسہ مولانا صاحب نا جند انا اسکول نا دورہ نا وخت مس۔ مدرسہ نا خڑک آ اسکول ءِ۔ 800 نا کچ چنا داڑے خوانرہ۔ ہرافتیٹی 300 آن زیات چنا مفت بیدس فیس آن خواننگ اٹی ءُ۔ اسکول نا کمرہ غاک کم و وَد 20 انا کچ ئسر۔ ماڑی تے جوان جوڑ ئس۔ ہر تو آ 2 لکھ 85 ہزار نا کچ خڑچ آک ءُ تے، ولے اینو پگہ کورونا وائرس اٹی اسکول آتا بند مننگ نا سوب آن اسکول نسخان اٹی ئس۔ نن اسکول آن بھاز متاثر مسن و دانا بھاز سفت و ستا ءِ کرین۔

داسہ 10 بجہ غا الخدمت وھیل چیئر بشخنگ نادود ئس۔۔ہندا خاطر آن مدرسہ نا پارہ غا بسن ہراڑے سہب انا نماز آن پد ٹینٹ آک خلنگاسر۔ مدرسہ غا نن 9 بجہ غا سر مسن و ہمو مست انا کٹ آتیا بسن توسن ہرافتیا نن ءِ گدریفیسن۔ دا کٹ آک وزن اٹی سبک ئسر۔ ہندا سوب آن مچ آ دے اوفتے سیخا تیٹی مہمان تیکن تخسا کریر۔ دوست محمد بگٹی صاحب دا وخت اسکان بھاز جوان ٹینٹ آتے خلکوسس و اونا مہمانک ہم سر مننگ اٹی ئسر۔

پروگرام نا بارواٹ ہیت کننگ آن مست ای خواوہ کہ دا شار سوئی نا بارواٹ گڑاس پاننگے تانکہ نم ہم دا شار ءِ کن تون اوار سیل کبو۔

ہراتم 15 جولائی آ نن سوئی ٹی سر مسن تو دیگر نا وخت ئس۔ ڈیور بازار نا جاگہ غا ارٹمیکو کسر اٹ مدرسہ غا ننے سر کرے۔ ہندن کہ نن گاڈی آن دڑنگان مچ آ چاگڑد اٹی کچہ انگا گیس انا گند ئس۔ جئی آ سنگت آک پاریر کہ اوفک داسہ گند آ ہیل کرینو۔ ہراتم فارغی ٹی شار انا پارہ غا پیش تمان تو شار انا مسہ چار چنکو چنکو سڑک ئسر۔ سوئی ٹی 3 بازار ءُ ہرا بگٹی، تحصیل و محمد بازار نا پن اٹ پنی ءُ۔ اِرا جاگہ غا ہِننگ آن خوش مسن۔ اسہ ڈیرہ بگٹی روڈ آ جوڑ الخدمت نا دفتر ہرا ٹی15، 20 بندغ نا تولنگ نا گنجائشت ئس۔ و ارٹمیکو جاگہ الخدمت ءِ اسہ ہزگار اسینا پارہ غان اسہ خاص ءُ سڑک اسے نا تروک آ ڈغار۔ ہراپروجیکٹ و اہمیت نا رد اٹ بھاز خاص ءُ ڈغار اس ئس۔ داڑان بیدس اسہ بھلو جاگہ اسیٹی تار خلوک ہم خنان۔ ارفین تو سما تما کہ دا پی پی ایل نا دفتر و ملازم آتا رہینگ نا جاگہ ءِ۔ پی پی ایل ناچاہنداری ءِ نم تون کرفوہ، ولے داسہ بیرہ منہ ہیت۔ نن سرور بگٹی نا گاڈی ٹی شارءِ سیل کننگ اٹی ئسن۔ سرور بھائی الخدمت سوئی نا صدرءِ۔ او بھاز مخلص ءُ سنگت اسے۔ ہڑتوم آ دے تیٹی ننے تیناسنگتی ٹی تخا۔ شام انا نماز آن پد دوست محمد بگٹی نا اُرا و اوڑتون اوار پوسکن جوڑ مروک آ مسیت ءِ ہم سیل کرین۔ دا مسیت دوست محمد نا خواری اٹ مچٹ ءُ وخت اسیٹی ہزگار آتا کمک اٹ جوڑ کننگاسس۔ داکان ہڑسینگان تو جوس والا دکان اسیٹی جوس کنگن۔

سوئی شار اٹی و گلی تیٹی ارا ہولن ءُ پائپ آتا لائن خنان، ہرافتا سنبھالنگ کن فرنٹئیر کور نا چوکیک جوڑ ئسر۔ سوئی نا شار انا آبادی ارا کلومیٹر آتالان ءِ۔ و آبادی ہم دو، دونیم لکھ ءِ۔ خلق آک بھاز مُر مُر اسکان تالان ءُ۔ سوئی شار بلکن مچ آ ڈیرہ بگٹی ضلع ٹی نیاڑی تا بازار اٹی بننگ و سودا گری کننگ نا رواج اف۔ دا جاگہ نا ورنا، پیر انگا و چناک کل ٹوپ بینرہ یا دستار تفرہ۔ دستار آتا رنگ گیشتری پیہن یا مون ءِ۔ ٹوپ آک تا مون، پیہن، خُرن و گنکی رنگ انا مریرہ۔ ہرافتیا کشیدہ کننگانے و دا ٹوپ آتے اُراتیٹی نیاڑیک جوڑ کیرہ۔

کن کِن و نم کن د اٹوپ انا نرخ انا بارواٹ اندازہ خلنگ مشکل ءِ ولے جئی آ بندغ آک دا ٹوپ آتے خننگ تون دا فتا بارواٹ و دافتا نرخ انا اندازہ ءِ خلیرہ۔ ہندن ءُ ٹوپ ہم مِلک ہرافک بھاز کبین ءُ۔ ولے مخلوق شوق اکن دافتے ہلیک و بینک۔ بھاز وخت دافک ٹیکی ہم تننگرہ۔ ولے دا پاننگ المی ءِ کہ کنے و خاوند بخش ایلم ءِ دن ءُ ہچ ءُ ٹیکی اس نصیب متو۔

پاکستان نا جوڑ مننگ آن مُست ارا کمپنی ”اٹک آئل کمپنی“ و ”برما آئل کمپنی“ نا پن اٹ کاریم کریرہ۔ ہرافتیان ”برما آئل کمپنی“ پاکستان نا جوڑ مننگ آن پد ”پاکستان پٹرولیم کمپنی“ ٹی بدل مس، و اینو پگہ دادے ”پی پی ایل“ نا پن اٹ چاہنگک و ہندا پن اٹ یات کننگ و نوشتہ کننگک۔ سوئی شار اٹی گیس انا خزانہ غاک 1952ء اٹی خننگار۔ دا وخت اسکان بیرہ سوئی شار اٹی پی پی ایل نا 110 کُو ختنگ نا کاریم برجا ءِ۔ ہرافتیان 90 کُو کاریمیproductive ءُ۔ وخت اس کہ 20 کُو بے کاریم Suspend کننگانو۔ کُو اسے بے کاریم کننگ نا چندی کسبی سوب آک مننگ کیرہ۔ اؤ ہرا کاریمی کُوک ءُ، اوفتا پیداواری لائخی ہم بھاز زیات ءِ۔ داسہ ای گڑاس کسبی Technical معلومداری دا سوب آن نم کن پیش کننگ اٹی اُٹ کہ نم پہہ مبو کہ سوئی شار آن اخس گیس پیش تمک۔

”سٹینڈرڈ کیوبک فیٹ پر ڈے“ standard cubic feet per day… ہمو بنیاتی یونٹ ءِ ہراڑان گیس انا فراوانی ءِ ناپ کننگک۔ سوئی شار آن پیش تموک آ ہڑدے نا گیس ”435 ملین سٹینڈرڈ کیوبک فیٹ پر ڈے“ (Mmscfd) ءِ ہراکہ سادہ لوز آتیٹ مچ آ پاکستان اٹی دیگ دان تا کاریم اٹ اتنگ کن بھاز ءِ۔ و دا راستی ہم تینا جاگہ غاٹے کہ 1980ء نا دہائی ٹی سوئی شار انا گیس انا پیداوار 850 Mmscfd ہم مسنے۔ دانا مطلب دادے کہ سوئی شار انا گیس انا خزانہ غاک کرار کرار کم Deplete مرسا کننگ اٹی ءُ۔

ای تینا ڈیرہ بگٹی نا دا گپ آتے انجینئرنگ نا اسہ کتاب اسیٹی بدل کننگ خواپرہ۔ ہندا سوب آن زیات دا بارو اٹ معلومداری تا کڑمبی ٹی ہنپرہ۔ گڑا مچے پین معلومداری نم کن پیش کرسا تینا ہیت ءِ چٹفوہ۔ ولے نمے آن کس اس پین معلومداری خواہک تو کنے آنبار اسہ ”پٹرولیم اینڈ گیس P&G“ انجینئر اسے تون سنگتی کروئی تمک تے، و دا سرحال ءِ پہہ مروئی مریک و اگہ خوش بختی اٹ ہمو انجینئر سوئی پی پی ایل اٹی کاریم کروک اس مرے تو دا پین جوان ءُ گپ اس مرو۔

سوئی شار اٹی بھاز جاگہ غاتیان گدرینگسا ارا بھلو بھلو پائپ لائن خنان، ہرافتے ”مین گیدرنگ لائینز“ یا ”گیس گیدرنگ لائینز GGM“ پاننگک۔ ہرا کاریمی آ کُو آن پیش تموک آ کچہ گیس ءِ کاریم اٹ اتنگ نا وڑ جوڑ کننگ کن پیداواری یونٹ Production Unit نا پارہ غا دننگ نا کاریم ءِ کیرہ۔ دا کچہ گیس ءِ کمپریسر Compressor نا پارغا مون تننگک۔ ہراڑے اصل و کاریم اٹ اتنگوک گیس جوڑ کننگ کن Purification و Dehydration نا بشخ آتیان گدریفوئی مریک و ہراتم دا کاریمی مس تو دادے Distribution Lines اٹی اسہ خاص کمال اسے آن گدریفسا لائن آتا کمک اٹ مچ آ پاکستان اٹی دا گیس ءِ سر کننگک۔ سوئی شار انا کمپریسر یونٹ پاکستان نا کل آن بھلا یونٹ ءِ۔ کمپریشن یونٹ اسکان بروک آ گیس پائپ لائن نمے نظر برسا کرو ولے کمپریشن یونٹ آن فراوانی لائن ڈغار نا تہہ آن گدرینگک۔

پی پی ایل نا ارا کسٹمر ءُ۔ SSGCL سوئی سدرن گیس کمپنی لمیٹڈ ہراکہ بلوچستان و سندھ اٹی گیس فراوان کیک۔ داڑتون 30 درسد گیس ارے، وخت اس کہ ارٹمیکو SNGPL سوئی ناردرن گیس پائپ لائنک ءُ ہرا ملک انا ایلو گیس انا فراوانی ءِ پک کیرہ، و داڑتون 70 درسد گیس مریک۔ دا مچ آ کاریم نا گچین آ بست و بند آتیکن پی پی ایل نا کم و وَد 4000 آن زیات ملازم ءُ۔ دافتیٹی سوئی نا جئی آبادی نا کچ ہم ارے۔

بلکن اگہ ای دا پاو کہ پی پی ایل ناملازمت آتا سوب آن ہچ مف سوئی ناجئی آ بندغ آک مالی رد اٹ سوگو ءُ۔ پی پی ایل نا گڑاس ہندن ءُ شرحالی نا کاریم سوئی ٹی ساڑی ءُ اوفک ستا کڑزرہ۔ دن کہ سوئی ٹی کنوئی ءُ دیر اف، ہندا سوب آن دا بست و بند ءِ کشمور آن کننگک۔ و دا مچ آ کاریم ءِ پی پی ایل بیدس پیسہ غان سوئی نا جئی آ آبادی کن کیک۔ داڑان بیدس سوئی ٹی جئی آ آبادی کن ”سوئی فیلڈ“ نا پن اٹ اسہ گچین ءُ ہسپتال اس ہم کاریم کننگ اٹی ءِ، اسہ ہائی اسکول و شام اتون مسن تیکن انٹر کالج نا بندوبست ہم پی پی ایل نا زمواری ءِ۔ سوئی آن کشمور سڑک ہم پی پی ایل نا جوڑ کروک ءِ۔ حکومت پاکستان یا داسہ حکومت بلوچستان تون دا کمپنی نا 70 درسد نا بشخ ارے۔

ہفتئی تلار
تاک: 28
30-24 جولائی 2021ء
پنہ: 04