براہوئی ادبی حوال

عبدالقیوم بیدارؔ

0

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

السلام علیکم!

تلار نا خوانوک آ سنگت آک، بھاز وخت آن پد ای نما مون آ اسہ وار ولدا تینا کالم تون حاضر اُٹ۔ ای بھاز وخت آن ”جنگ اخبار کوئٹہ“ نا ادبی پنّہ ٹی براہوئی حوال ء ِ نوشتہ کریٹہ، ولے ہراتم آن مُچ آ جہان اٹی کورونا نا ناجوڑی کاٹم ہرفے کہ اونا پلویڑ اٹی ننا ”براہوئی حوال“ نا کالم ہم بس۔ منہ تُو بے کار تولِنگ و تینا ایلو ادبی کاریم تے سرجم کننگ اٹی لگاٹ۔ کنے بے کاری دوست بتو، ہندا سوب آن ای دا سوچ کریٹ کہ داسہ ای براہوئی ٹی ہر ہفتہ غا تینا ادبی حوال آن نمے معلومدار کرسا کیو، دُن تو دا گدرینگوک آ پنچ تُو اٹی بھاز انگا ادبی کچاریک مسر، ولے کالم نوشتہ مفننگ نا سوب آن دا براہوئی ادبی حوال آک نمے اسکان سر مننگ کتوس۔ دا نیام اٹ براہوئی ادبی سوسائٹی شش کتاب شینک کرے، ہرافتے ٹی گُل بنگُلزئی نا ترجمہ کروک آ ناول ”اسپارٹیکس“ علامہ اقبال نا شاعری نا منظوم براہوئی بدل ”اقبال رنگ“ (جوہر براہوئی) افضل مرادؔ نا ناول ”کرنچ“، نورخان نوابؔ نا ناول ”گوکُڑت“ و پروفیسر حسین بخش ساجد نا حمدیہ و نعتیہ کلام ”تجلّا نور انا“ اوار ء ُ۔ داڑان بیدس ”دے ٹک“ نا اثیرعبدالقادر شاہوانی نمبر کہ اودے جنوری ٹی شینک مروئی ئس کورونا نا سوب آن داسہ شینک مس۔

گدرینگوک آ یک شنبے نا دے براہوئی زبان نا پنی آ شاعر حاجی شاہ بیگ شیدا نا کلہو بس کہ پنی آ شخصیت سید محمدعلی شاہ ہاشمی نا مہمانی آ نم سنگت آتے مستونگ آ بروئی ء ِ۔ یک شنبے نا سہب اتون کن تون اوار نور خان محمد حسنی، عبدالرازق ابابکی، پناہ بلوچ، افضل مراد، وحیدزہیر، اے ڈی بلوچ مستونگ آ ہنان۔ کسر اٹ ننے حسن ناصر بخیر کرسا سید محمد علی شاہ دوپاسی نا وتاخ آ درے۔ مہمان خانہ ٹی شاہ صاحب ننے بھاز مہر و مریبت اٹ بخیر کرے۔ حال حوال آن پد او ننے تینا کتاب آتا لائبریری ء ِ نشان تس۔ دا لائبریری ٹی قران مجید نا اسہ بھاز بھلّو و گچین ء ُ مڈّی اس تخوک ئس۔ شاہ صاحب ننے دا قرآن مجید آتا بارو اٹ سرجمی اٹ معلومداری تِس۔ و متکُن آ قلمی نسخہ غاتے ہم نشان تِس۔ اونا دا لائبریری ٹی مُتکُن آ کتاب آتتون اوار پُوسکُن آ دورباری نا کتاب آک ہم تخوک ئسر۔ اولیکو وار سید محمدعلی شاہ ننے براہوئی زبان نا اسہ شاعر اسے نا متکن ء ُ کلام اس نشان تس، و بنفے۔ دا شاعر نا پن ملک داد شاہوانی ء ِ، ہراکہ گمانی وڑ اٹ 1223ھ ٹی دا کلام ء ِ نوشتہ کرینے۔ (دا شاعر کم و ود دونیم سد سال مُست قلات اٹی رہینگاکہ) دا شاعر نا بارو اٹ حاجی شاہ بیگ شیدا پٹ و پول کرسا اسہ کتاب اس نوشتہ کننگ اٹی ء ِ، ہرا بھاز زُو شینک مرو ء ِ۔ ملک داد شاہوانی، براہوئی و فارسی ٹی شاعری کریکہ۔ اونا کلام بھاز گچین، فن و فکر آن پُر خننگک۔ اونا شاعری ٹی عشق حقیقی نا رمز آک سوگو وڑ اٹ خننگرہ۔

ملک داد نا بارو اٹ پنی آ عالم پولکار سید علی محمد شاہ ہاشمی تینا کتاب ”نعت انا سفر“ اٹی نوشتہ کیک۔

”ملک داد شاہوانی ریاست قلات نا دارالحکومت قلات اٹی میر سفر خان نا اُراٹی ودی مس۔ اونا تعلق کشان شیخڑی نا شاہوانی قبیلہ غان ئس۔ اونا پیرہ غاک کشان نا علاقہ غان ہجرت کریر، قلات اٹی بسر و ہنداڑے جہی مسر۔ قلات کیاوان اٹی ہندو جاگہ کریر۔

ملک داد و خالق داد ایلم ئسرہ کہ اوفک تینا دینی تعلیم و فارسی تعلیم ء ِ پورو کننگ آن پد خان قلات نا دربار تون گنڈنگار۔ او تینا وفاداری نا سوب آن بھاز عزت کٹار۔ خان خداداد خان ہڑدوسر آ ایلم تے تینا ذاتی محافظ مقرر کرے۔ خان صاحب کہ دربار کریکہ تو دا ارا ایلم شاہی آ چاندی نا لٹ دوٹی اونا پد آن سلیسُرہ۔ لٹ ہرفنگ نا سوب آن اوفتے چوبدار پاریرہ۔ داسکان اوفتے قلات نا ایلو مخلوق چوبدار پاہک۔

ملک داد نا ودی مننگ و دنیا ء ِ اِلّنگ نا سہی وخت و تاریخ نا تو سما اف، واہم خان خداداد خان ء ِ انگریز 1893ء ٹی دزگیر کرے تو دا وخت اسکان ملک داد حیات ئسکہ۔“

ملک داد شاہوانی نا بارو اٹ سید علی محمد شاہ ہاشمی پارے کہ ملک داد نا تعلیم فارسی مسنے۔ او ہمو وخت انا رواج نا رد اٹ پنچ کتاب گُلستان بوستان، مثنوی مولانا رُوم و ایلو فارسی کتاب آتے خواناسس، ہراڑان اودے شاعری نا شوق ودی مس۔ او تینا زند اٹی شاعری نا کتاب اس ہم نوشتہ کرے، بیرہ اونا منہ غزل و نعت دُو بسنو۔ ہرافتا قلمی نسخہ سید محمد علی شاہ ہاشمی تون تخوک ء ِ۔ او ہندا قلمی نسخہ غان ننے ملک داد شاہوانی نا شاعری ء ِ گنّار اٹ بنفے۔ ملک داد تینا فارسی علم انا سوب آن بھاز گچین ء ُ شاعری اس کرینے۔ اونا شاعری ٹی تشبیہہ و استعارہ غاک بھاز گچین وڑ اٹ خُلّوک خننگرہ۔ ملک داد شاہوانی نا بارو اٹ پٹ و پول نا گرج ء ِ تاکہ دا گچین آ شا عر نا شاعری مون آ برے و براہوئی ادب اٹ اسہ پُوسکُن ء ُ دروشُم اس خننگے۔

Get real time updates directly on you device, subscribe now.

Leave A Reply

Your email address will not be published.